Komputery kwantowe: 40 miliardów dolarów postawionych na maszyny, które (jeszcze) nie działają

Niewygodna prawda roku 2025

W latach 2024-2025 obliczenia kwantowe przeżyły swój moment największego medialnego szumu. Google ogłosił swój chip "Willow"[^1], Amazon zaprezentował "Ocelot"[^2], Microsoft przedstawił "Majorana One"[^3]. Bombastyczne nagłówki mówią o "rewolucjach" i "historycznych przełomach".

Ale oto prawda, której nikt nie chce przyznać: komputery kwantowe nie mają dziś dosłownie żadnego zastosowania.

Tak, dobrze przeczytaliście. Pomimo zainwestowanych miliardów i wielkich obietnic, w 2025 roku nie ma ani jednego rzeczywistego problemu, który komputer kwantowy mógłby rozwiązać lepiej, szybciej lub taniej niż zwykły komputer.

Jednak za tym szumem kryje się geopolityczna gra o wartości 40 miliardów dolarów, która może zmienić równowagę sił na świecie.

Rzeczywistość Ukryta za Szumem

Google Willow: Szybki w przypadku nieistniejących problemów

Google wywołało sensację, ogłaszając, że jego 105-kubitowy chip Willow może w ciągu 5 minut rozwiązać obliczenia, które superkomputerom zajęłyby „10 septylionów lat”[^1]. Chip ten stanowi prawdziwy postęp techniczny: po raz pierwszy liczba błędów maleje wraz z dodawaniem kolejnych kubitów, rozwiązując tym samym trwający od 30 lat problem teoretyczny[^4].

Wygląda imponująco, prawda?

Jest jednak jeden szczegół: to ultraszybkie obliczenie to „losowe próbkowanie obwodów”, problem wymyślony specjalnie w celu przetestowania komputerów kwantowych. To tak, jakby powiedzieć, że wasz samochód może pokonać konia w wyścigu... na Marsie.

„Losowe próbkowanie obwodów”, które Willow wykonuje tak szybko, jest problemem wymyślonym specjalnie po to, aby komputery kwantowe wyglądały na lepsze. Żadna firma, uniwersytet ani rząd nigdy nie potrzebowały go rozwiązać.

Dobra wiadomość: Google udowodnił, że korekcja błędów kwantowych naprawdę działa. Zła wiadomość: jesteśmy jeszcze bardzo daleko od użytecznych zastosowań.

Amazon Ocelot: Podejście „kota Schrödingera”

Amazon poszedł inną drogą, wprowadzając Ocelot, 9-kubitowy chip wykorzystujący tzw. „kubity kota” (od słynnego kota Schrödingera)[^2]. Pomysł jest genialny: zamiast korygować błędy po ich wystąpieniu, kubity te są naturalnie odporne na pewne rodzaje błędów.

Wynik? Amazon twierdzi, że zmniejsza zasoby potrzebne do korygowania błędów o 90%[^5]. To tak, jakby zamiast 1000 strażaków do ugaszenia tego samego pożaru potrzeba było tylko 100. Nadal jest to zbyt wiele, aby było to praktyczne, ale stanowi znaczną poprawę.

Microsoft Majorana: 20 lat kontrowersyjnych cząstek

Microsoft wybrał bardziej ryzykowną metodę: „topologiczne” kubity oparte na cząstkach zwanych cząstkami Majorany[^3]. Pomysł polega na tym, że te egzotyczne cząstki są naturalnie chronione przed błędami, podobnie jak informacje zapisane w węźle, a nie na delikatnej kartce papieru.

Po 20 latach i miliardach zainwestowanych środków firma Microsoft twierdzi, że w końcu udało jej się stworzyć te cząsteczki[^6]. Problem? Wielu naukowców pozostaje sceptycznych. Magazyn Nature opublikował wyniki wraz z adnotacją, która zasadniczo brzmi: „nie jesteśmy przekonani”[^7].

Trzy filozofie informatyki kwantowej

Te różne maszyny reprezentują trzy zupełnie różne filozofie:

Google/IBM (Nadprzewodniki): "Budujemy dużo kubitów i rozwiązujemy błędy siłą"

• Plusy: Dojrzała technologia, wiele kubitów
• Minusy: Potrzeba tysięcy kubitów fizycznych, by uzyskać jeden użyteczny "logiczny"

Amazon/Inni (Cat Qubits/Jony): "Tworzymy kubity naturalnie mniej podatne na błędy"

• Plusy: Mniej zasobów potrzebnych na korekcję
• Minusy: Wolniejsze i trudniejsze do kontrolowania

Microsoft (Topologiczne): "Szukamy Świętego Graala: kubitów doskonałych z natury"

• Plusy: Jeśli zadziała, to będzie rewolucja
• Minusy: Wielkie "jeśli" - może nigdy nie zadziałać

Włochy i Europa: spóźnione, ale nie poza grą

Instalacja komputera kwantowego IQM na Politechnice w Turynie[^8] to nie tylko zakup technologiczny: to kwestia geopolityczna. Za 2 miliony euro Włochy zapewniły sobie bezpośredni dostęp do technologii kwantowej bez uzależnienia od amerykańskich lub chińskich chmur obliczeniowych.

5 kubitów systemu z Turynu wydaje się niewiele, ale nie chodzi tu o moc, lecz o strategię[^9]. Europa zrozumiała, że kontrola nad technologią kwantową zadecyduje o tym, kto będzie sprawował władzę w nadchodzących dziesięcioleciach.

Program EU Quantum Flagship ma wartość 1 miliarda euro, a kolejne 8 miliardów pochodzi od państw członkowskich[^10]. Celem nie jest pokonanie Amerykanów jutro, ale uniezależnienie się od nich pojutrze.

Rzeczywiste zastosowania: dużo dymu, mało ognia

Pomimo szumu medialnego, obecne „przykłady zastosowań” są rozczarowujące:

Finanse: Kosztowne eksperymenty

JPMorgan Chase trafił na pierwsze strony gazet, generując „prawdziwie losowe liczby” za pomocą komputera kwantowego[^14]. Problem: zwykłe komputery robią to samo od dziesięcioleci, wykorzystując komponenty warte kilka euro. To tak, jakby używać rakiety do zapalenia świeczki.

Prawdziwe zastosowania finansowe (optymalizacja portfeli, wycena instrumentów pochodnych) pozostają w sferze teorii. Obecne komputery kwantowe są zbyt wolne i zawodne, aby zarządzać prawdziwymi pieniędzmi.

Leki: Odległe obietnice

Roche współpracuje z Quantinuum w zakresie badań nad chorobą Alzheimera[^15], ale symuluje cząsteczki tak proste, że laptop radzi sobie z tym lepiej. Prawdziwe białka mają miliony atomów: potrzebne będą miliony niezawodnych kubitów.

Motoryzacja: Marketing kwantowy

Volkswagen stworzył pierwszy „kwantowy system produkcji”, optymalizując 9 autobusów w Lizbonie[^16]. Wynik: system działa, ale zwykły algorytm optymalizacji kosztowałby 1000 razy mniej.

Biznes marzeń

Rynek kwantowy jest już wart 1,16 miliarda dolarów i do 2030 roku powinien osiągnąć wartość 16,4 miliarda dolarów[^17]. Jak to możliwe, skoro nie ma żadnego zastosowania?

Chmura kwantowa: wynajmij to, co niemożliwe

Amazon Braket, IBM Quantum i Microsoft Azure Quantum oferują dostęp do swoich komputerów kwantowych[^18]. Ceny wahają się od setek do tysięcy dolarów miesięcznie za... eksperymenty i samouczki. To tak, jakby wynająć statek kosmiczny, aby nauczyć się nim sterować.

Quantum-as-a-Service: 48 miliardów hype'u

Rynek „Quantum-as-a-Service” powinien wzrosnąć z 2,3 mld (2023 r.) do 48,3 mld (2033 r.)[^19]. Jednak nikt jeszcze nie wie, co dokładnie będzie sprzedawane. Jest to venture capital oparte wyłącznie na nadziei.

Dlaczego nadal inwestują?

Jeśli komputery kwantowe są tak bezużyteczne, dlaczego nadal inwestuje się w nie miliardy?

1. Strach przed Wykluczeniem

Żadna duża firma technologiczna nie chce być tą, która „przegapiła pociąg kwantowy”. Dlatego inwestują, aby nie pozostawać w tyle, nawet jeśli nie wiedzą dokładnie, w co.

2. Marketing i PR

Powiedzenie „mamy komputer kwantowy” sprawia, że firma wydaje się innowacyjna i nowatorska. Jest to warte miliardy w kategoriach wizerunku, nawet jeśli maszyna nie robi nic pożytecznego.

3. Obietnica Przyszłości

Pomysł polega na tym, że prędzej czy później (być może w latach 30. XXI wieku) komputery kwantowe staną się użyteczne. Jest to inwestycja długoterminowa, oparta bardziej na nadziei niż na konkretnych dowodach.

Prawda o „przypadkach użycia”

Branża lubi mówić o rewolucyjnych zastosowaniach: odkrywaniu leków, optymalizacji finansowej, sztucznej inteligencji. Ale oto rzeczywistość:

• Leki: Cząsteczki symulowane na komputerach kwantowych są tak proste, że zwykły laptop radzi sobie lepiej
• Finanse: Algorytmy kwantowe do tradingu istnieją tylko na papierze
• AI: Obecne komputery kwantowe są zbyt wolne i zawodne, by wspomóc sztuczną inteligencję

Dlaczego badania naukowe są tak ważne

Zanim uznamy to wszystko za niepotrzebny szum, zastanówmy się, co powoduje ten „kwantowy wyścig”:

Rzeczywisty postęp naukowy

• Nowe techniki chłodzenia kriogenicznego
• Innowacyjne algorytmy matematyczne
• Sterowanie laserowe o ekstremalnej precyzji
• Zaawansowane materiały nadprzewodzące

Kształcenie talentów

Tysiące fizyków i inżynierów rozwija umiejętności, które będą potrzebne w technologiach przyszłości. To jak program kosmiczny: dziś kosztowny, jutro niezbędny.

Przygotowanie strategiczne

Kiedy (a nie „jeśli”) komputery kwantowe staną się użyteczne, ci, którzy będą dysponować odpowiednimi kompetencjami i infrastrukturą, będą mieli przewagę. Jest to długoterminowa inwestycja ukryta pod pozorem natychmiastowej innowacji.

Realistyczna oś czasu: 2030, być może

Najbardziej uczciwi eksperci przyznają, że naprawdę użyteczne komputery kwantowe pojawią się dopiero za co najmniej 10–15 lat[^20]. Zakładając, że uda się rozwiązać problemy, które mogą okazać się nierozwiązywalne:

2025-2028: Przyrostowe ulepszenia, wciąż brak praktycznych zastosowań

2028-2032: Pierwsze komputery kwantowe "odporne na błędy" z setkami kubitów logicznych

2032+: (Być może) pierwsze prawdziwe zastosowania komercyjne

Co to oznacza dla Państwa

Jeśli pracujesz w firmie, która „bada możliwości komputerów kwantowych”:

• Śledźcie rozwój sytuacji, ale z krytycznym okiem
• Wyszkolcie kilku wewnętrznych ekspertów
• Eksperymentujcie z tanimi chmurami kwantowymi
• Zidentyfikujcie problemy, które w przyszłości mogłyby skorzystać z quantum
• Skupcie się na technologiach, które naprawdę działają już dziś

Czego nie należy robić

• Nie inwestujcie milionów w natychmiastowe "rozwiązania kwantowe"
• Nie wpadajcie w panikę, jeśli konkurencja ogłasza "partnerstwa kwantowe"
• Nie wierzcie w obietnice natychmiastowych korzyści

Najgłębsza lekcja: Ekonomia obietnicy

Obliczenia kwantowe ujawniają fascynujący paradoks: im bardziej technologia jest bezużyteczna dziś, tym więcej może być warta jutro.

Powoduje to powstanie sprzecznych dynamik. Google może wydać setki milionów na rozwiązywanie nieistniejących problemów i obserwować wzrost wartości swoich akcji o miliardy. Microsoft może przez dwadzieścia lat poszukiwać kontrowersyjnych cząstek i przyciągać jeszcze więcej inwestorów. Amazon może budować komputery, które mają mniejszą moc obliczeniową niż Raspberry Pi i być uznawany za innowatora.

Obliczenia kwantowe to nie tylko technologia: to zinstytucjonalizowana spekulacja. Rządy i firmy w zasadzie stawiają miliardy na to, że ta technologia prędzej czy później stanie się kluczowa. To venture capital na skalę narodową.

Ale istnieje fundamentalna różnica w porównaniu z bańkami spekulacyjnymi z przeszłości: tutaj brak inwestycji może być strategicznym samobójstwem. Jeśli komputery kwantowe pewnego dnia naprawdę złamią całą nowoczesną kryptografię, ci, którzy nie będą przygotowani, zostaną wykluczeni z całych sektorów gospodarki. To zakład, którego nikt nie może sobie pozwolić przegrać, ale którego nikt jeszcze nie wie, jak wygrać.

Wniosek: Czekając na Kwantowego Godota

Komputery kwantowe są jak Godot w sztuce Becketta: wszyscy o nich mówią, wszyscy na nie czekają, ale nigdy nie nadchodzą. W międzyczasie przemysł zbudował wokół tego oczekiwania cały ekosystem gospodarczy.

Komputery kwantowe z 2025 roku są jednocześnie:

• Praktycznie bezużyteczne (nie rozwiązują realnych problemów lepiej niż alternatywy)
• Strategicznie kluczowe (kto będzie gotowy pierwszy, zdominuje całe sektory)
• Naukowo fascynujące (przesuwają granice fizyki i inżynierii)

Szum wokół tego rozwiązania jest przesadzony, jeśli chodzi o natychmiastowe wyniki, ale prawdopodobnie niedoceniany, jeśli chodzi o długoterminowy wpływ. Jest to normalne w przypadku radykalnych innowacji: najpierw wydają się one bezużyteczną magią, a potem stają się niezbędne.

Następnym razem, gdy przeczytacie o „przełomie kwantowym”, zadajcie sobie dwa pytania:

1. "Czy rozwiązuje problem, który mam dzisiaj?" (Prawdopodobnie nie)
2. "Kto to kontroluje, wygra za 15 lat?" (Prawdopodobnie tak)

W międzyczasie cieszcie się widowiskiem tego miliardowego wyścigu technologicznego. Jest on kosztowny, czasem absurdalny, ale może być zapowiedzią kolejnej rewolucji przemysłowej.

Źródła

[^1]: Google. "Meet Willow, our state-of-the-art quantum chip." Grudzień 2024. https://blog.google/technology/research/google-willow-quantum-chip/

[^2]: Amazon. "Amazon's new Ocelot chip brings us closer to building a practical quantum computer." Luty 2025. https://www.aboutamazon.com/news/aws/quantum-computing-aws-ocelot-chip

[^3]: Microsoft. "Microsoft's Majorana 1 chip carves new path for quantum computing." Luty 2025. https://news.microsoft.com/source/features/innovation/microsofts-majorana-1-chip-carves-new-path-for-quantum-computing/

[^4]: Google Quantum AI. "Quantum error correction below the surface code threshold." Nature 638, 651–655 (2024). https://www.nature.com/articles/s41586-024-08449-y

[^5]: Caltech. "New Ocelot Chip Makes Strides in Quantum Computing." Luty 2025. https://www.caltech.edu/about/news/new-ocelot-chip-makes-strides-in-quantum-computing

[^6]: Microsoft Azure Quantum. "Microsoft unveils Majorana 1." Luty 2025. https://azure.microsoft.com/en-us/blog/quantum/2025/02/19/microsoft-unveils-majorana-1-the-worlds-first-quantum-processor-powered-by-topological-qubits/

[^7]: Nature. "Microsoft quantum computing 'breakthrough' faces fresh challenge." Luty 2025. https://www.nature.com/articles/d41586-025-00683-2

[^8]: Politecnico di Torino. "The first IQM quantum computer in Italy is turned on in Turin." Maj 2025. https://www.polito.it/en/polito/communication-and-press-office/poliflash/the-first-iqm-quantum-computer-in-italy-is-turned-on-in

[^9]: Data Center Dynamics. "IQM installs quantum computer at Politecnico di Torino." Maj 2025. https://www.datacenterdynamics.com/en/news/iqm-installs-quantum-computer-at-politecnico-di-torino-data-center/

[^10]: Il Sole 24 ORE. "Turin, Links Foundation and Poli 'switch on' a quantum computer." Październik 2024. https://en.ilsole24ore.com/art/turin-foundation-links-and-poly-turn-on-quantum-computer-AGXb2Tk

[^11]: Science News. "Physicists are mostly unconvinced by Microsoft's new topological quantum chip." Marzec 2025. https://www.sciencenews.org/article/microsoft-topological-quantum-majorana

[^12]: IEEE Spectrum. "Microsoft's Topological Qubit Claims Create Mixed Reactions." Marzec 2025. https://spectrum.ieee.org/topological-qubit

[^13]: Physics. "Microsoft's Claim of a Topological Qubit Faces Tough Questions." Physics 18, 68 (2025). https://physics.aps.org/articles/v18/68

[^14]: JPMorgan Chase. "Certified randomness using a trapped-ion quantum processor." Nature, Marzec 2025. https://www.jpmorgan.com/technology/news/certified-randomness

[^15]: Argonne National Laboratory. "JPMorgan Chase, Argonne and Quantinuum show quantum speedup." Marzec 2025. https://www.anl.gov/article/jpmorgan-chase-argonne-and-quantinuum-show-theoretical-quantum-speedup-with-the-quantum-approximate

[^16]: McKinsey & Company. "The Rise of Quantum Computing." Kwiecień 2024. https://www.mckinsey.com/featured-insights/the-rise-of-quantum-computing

[^17]: Grand View Research. "Quantum Computing Market Size | Industry Report, 2030." https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/quantum-computing-market

[^18]: Precedence Research. "Quantum Computing Market Size to Hit USD 16.44 Billion by 2034." https://www.precedenceresearch.com/quantum-computing-market

[^19]: P&S Market Research. "Quantum Computing Market Size, and Growth Report, 2032." https://www.psmarketresearch.com/market-analysis/quantum-computing-market

[^20]: Fortune Business Insights. "Quantum Computing Market Size, Share & Growth Report, 2032." https://www.fortunebusinessinsights.com/quantum-computing-market-104855